ATATÜRK ORDUYA UYGUN GÖRMÜŞTÜ

Hükümet, ev sahipliğini Genelkurmay’ın üstlendiği Zafer Bayramı törenlerine de yapacağını yaptı.

Devlet Bakanı Hayati Yazıcı’nın “Zafer Bayramı’nda kutlamaları Başbakan kabul etmeli” diyerek milli bayramlardaki uygulamanın değişeceği sinyalini verdikten tam 5 ay sonra hiç te  sürpriz olmayan bir düzenleme yapıldı.
Cumhuriyet Bayramı dışındaki ulusal bayramlarda tebriklerin kabulü ve çelenk sıralamaları yeniden düzenlendi. Sürpriz yönetmelik değişikliğiyle 30 Ağustos’ta yapılan Zafer Bayramı kutlamalarında tebrikleri Genelkurmay Başkanı’nın tek başına kabul etmesi önlendi.



Yeni düzenlemeye göre tebrik geçişi sırasında Genelkurmay Başkanı “Koordinatör Kurum temsilcisi” sıfatıyla Meclis Başkanı ve Başbakan’ın gerisinde duracak. Ayrıca bugüne kadar sadece “tebrik eden” konumunda olan Başbakan, 30 Ağustos’un yanısıra 23 Nisan ve 19 Mayıs’ta da Meclis Başkanı’yla birlikte kutlamaları kabul eden konumunda artık.



Hükümetin “Ulusal ve Resmi Bayramlarda Yapılacak Törenler Yönetmeliği”nde yaptığı değişiklik dün Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu güne kadar törenlerin ev sahipliğini ve kutlamaları kabul etme görevini 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı’nda Meclis’in kuruluş günü olması nedeniyle TBMM Başkanı, 30 Ağustos Zafer Bayramı’nda ise Genelkurmay Başkanı üstleniyordu. Başbakan ise bütün bayramlarda sadece tebrik etme görevinde bulunuyordu. Yönetmelik değişikliğiyle, Cumhuriyet Bayramı dışındaki tüm bayramlar için ortak bir hüküm getirilerek, başkentteki törenlerde TBMM Başkanı ve Başbakan’ın, koordinatör kurum temsilcisiyle birlikte ev sahibi olarak tebrikleri kabul etmesi sağlandı. Böylece Başbakan “tebrik eden” statüsünden çıkarılarak “tebrikatı kabul eden” statüsü kazandı. Zafer Bayramı törenlerinin ev sahipliği de Genelkurmay Başkanlığı’ndan alınmış oldu.



Yönetmelikle getirilen yeni düzen taşradaki törenlere de uyarlandı. Buna göre taşradaki tüm milli bayram törenlerinde, TBMM Başkanı, Başbakan veya bakan bulunması halinde, yanlarında o yerin mülki idare amiri olacak şekilde, törenin ev sahipliğini yapacak, tebrikleri kabul edecek ve önde olacaklar.



Aynı yönetmelikle, taşrada ulusal bayram törenlerine katılacak askere “sayı” sınırlaması geldi. Eski yönetmelikteki törene katılacak askerlerle ilgili “Garnizon komutanınca tespit edilecek silahlı kuvvetler mensupları” ifadesi, “Valilikçe belirlenecek sayıda, Garnizon komutanınca tespit edilecek silahlı kuvvetler mensupları” şeklinde değiştirildi. Böylece törene katılacak askerlerin sayısını belirleme yetkisi o ilin valisine bırakılmış oldu. Valinin belirlediği sayının üzerinde askeri personel törene katılamayacak. Yönetmeliğe göre, Genelkurmay Başkanlığı da Zafer Bayramı törenlerine ilişkin talimatnamesini de bu yönetmelik hükümlerine uygun olarak hazırlayacak.

Geçen yılki 30 Ağustos kutlamalarında Başbakan, Meclis Başkanı, Bakanlar ve muhalefet liderlerinin tebrikte bulunmak için sıraya girip uzun süre beklemeleri eleştirilere neden olmuştu. Ekranlara ve basına yansıyan görüntüler üzerine 30 Ağustos protokolü tartışmaya açılmıştı. Böylece dün çıkarılan yeni yönetmelikle bu görüntüler tarihe karıştı...


30 Ağustos Zafer Bayramı’nın, protokol uygulamalarına ilişkin tartışmalar yıllardan beri sürüyor. Özellikle milletvekilleri, protokoldeki yerlerinden şikâyet ediyor. İllerde yapılan törenlerde komutanlardan sonra gelmelerine itiraz eden milletvekilleri, bunun düzeltilmesini sık sık talep ediyorlar. Devlet protokolü plaka sıralamasında, TBMM Başkanı, Başbakan, Anayasa Mahkemesi Başkanı ve Genelkurmay Başkanı, Yüksek Yargı başkanları ve Bakanlar Kurulu üyeleri geliyor. Törenlerde bu sıralamaya Genelkurmay Başkanı’ndan sonra olmak üzere anamuhalefet partisi lideri ve eski cumhurbaşkanları ilave ediliyor.


Her yıl 30 Ağustos Zafer Bayramı nedeniyle Genelkurmay Başkanı resepsiyonla konuklarını ağırlıyordu.


Tarihçi yazar Turgut Özakman, askeri bir zafer olduğu için 30 Ağustos’a Genelkurmay Başkanlığı’nın evsahipliği yaptığını belirterek: “‘Genelkurmay Başkanlığı, Başbakana bağlı, evsahibi başbakan olsun’ mantığı doğru değildir. Öyle olursa ‘Başbakan da Meclis’e bağlı, Meclis de halka bağlı’ bunun sonu yok. Doğrusu budur. Çünkü bu ordunun kazandığı çok büyük ve önemli bir zafer. Başkalarının hiç tahmin etmediği bu zaferin hazırlığı 10 ay sürmüş, 14 günde tamamlanmıştır. İşgal kuvvetleri, 100 binden fazla kayıp vermiştir, 40 binden fazla esir vardır. Mustafa Kemal, bu bayramı ordunun temsil etmesini uygun görmüştür, orduya da yakışıyor.”açıklamalarını yapmıştı.
 

Zafer Bayramı, 1922’de 26 Ağustos’ta başlayıp, 30 Ağustos’ta Dumlupınar’da Mustafa Kemal’in başkumandanlığında zaferle sonuçlanan Başkomutanlık Meydan Muharebesi’ni anmak için kutlanır. Zafer Bayramı, ilk defa 30 Ağustos 1923’te Afyonkarahisar, Ankara ve İzmir’de kutlandı. Resmi olarak Zafer Bayramı ilan edilmesi Mayıs 1935’te oldu.